|
در دو شماره گذشته، موضوع (جزيره خضراء) از دو زاويه، مورد
بحث قرار گرفت:
1. بررسى سند و متن داستان؛
2. بررسى تاريخى و جغرافيايى داستان.
اختلاف در سند، تناقضدر متن و نيز ريشههاى تاريخى و
روانى شكلگيرى اين داستان، از جمله مواردى بود كه بدان پرداخته
شد. در اين قسمت، داستان ياد شده، از زاويه ديگرى مورد بحث
قرار خواهد گرفت.
مثلث برمودا
در جنوب غربى ايالات متحده آمريكا، منطقهاى وجود دارد كه
به مثلث برمودا معروف است. رسانههاى غربى، با افسانه سازىهاى
جهت دار درباره آن، خواستهاند اين منطقه را، منطقهاى
مرموز و پرخطر قلمداد كنند.
در اين مقاله ضمن بررسى اين موضوع، تطبيق نابهجاى آن بر (جزيره
خضراء) مورد نقد و ارزيابى قرار خواهد گرفت.
موقعيت
جغرافيايى برمودا(Bermuda)
در مقابل ايالتهاى جورجيا، كارولينا و فلوريداى آمريكا،
جزايرى به نام (برمودا) وجود دارد. در جنوب اين جزاير،
جزاير باهاما، پرتوريكو، دومينيكن، هائيتى، جامائيكا و
كوبا قرار دارد.
جزاير (برمودا)، با 54/4 كيلومتر در 934 كيلومترى شرق
سواحل آمريكا قرار دارد و متشكل از 150 جزيره مرجانى است
كه فقط بيست مورد آن قابل سكونت است. جمعيت آن حدود،
650000 هزار نفر و نژاد مردم آن سياه، سفيد و دورگه است.
اكثر مردم آن جا پروتستان است و هاميلتون مركز آن مىباشد.
(برمودا) از قديمىترين مستعمرات انگلستان است.
مثلث برمودا
اين مثلث، يك مثلث فرضى است كه رأس آن، جزاير برمودا و
قاعده آن، ايالات متحده آمريكا (ايالتهاى جنوب شرقى) و
اضلاع آن كشورهاى كوبا، هائيتى، دومينيكن و جامائيكا را
شامل مىگردد.(1)
وضعيت كشورهاى واقع در منطقه مثلث برمودا
كوبا - با بيش از 160 جزيره - در جنوب سواحل فلوريداى
آمريكا و شمال غرب درياى كارائيب واقع شده است.
جمعيت آن در سال 1979 م. حدود ده ميليون نفر بوده است كه
اكثراً مسيحىاند و زبان آن اسپانيولى است.
تاريخچه كوبا
كريستف كلمب در 1492 م. سواحل شرقى كوبا را كشف كرد. در آن
زمان، يك ميليون نفر سرخپوست در آن جا زندگى مىكردند. در
سال 1511 م. اسپانيايىها كوبا را مستعمره خود قرار دادند.
با كاهش جمعيت بومى جزيره (در اثر كشتار و فشار
استعمارگران)، اسپانيايىها شروع به وارد كردن بردگان
آفريقايى كردند. كوبا، از سال 1950 م. به بعد مركز اجتماع
كشتىهاى حامل غنايمى شد كه از دنياى جديد، به دست مىآمد.
دريانوردان فرانسوى و انگليسى، پيوسته براى اسپانيايىهاى
كوبا، ايجاد مزاحمت مىكردند. اين كشور، در قرن هفدهم محل
رقابت شديد، قدرتهاى اروپايى بود.
مبارزه كوبايىها، براى استقلال در سالهاى 1820 م. با
فراز و نشيب همراه بود و اسپانيايىها، با شدت و خشونت،
استقلال طلبان را سركوب مىكردند.
هزاران كوبايى به آمريكا گريختند و يا تشكيل انجمنهاى
سرى، مبارزات چريكى خود را آغاز كردند كه ده سال به طول
انجاميد؛ ولى تسلط اسپانيايىها بر كوبا باقى ماند.
ايالات متحده آمريكا، علاقهمند بود كه كوبا را به خود
ملحق سازد؛ ولى جنگهاى داخلى آمريكا مانع آن شد.
در فوريه 1898 م. كشتى زرهپوش متعلق به نيروى دريايى
آمريكا، در ساحل هاوانا منفجر شد و اين بهانهاى گرديد تا
آمريكا، به جنگ كوتاه مدتى با اسپانيا بپردازد. تجهيزات اسپانيايىها
در سانتياگو، منهدم شد و بالاخره آنان در معاهده پاريس
1898 م. كوبا و پروتوريكو را به آمريكا واگذار كردند. از
اين پس، كوبا به وسيله آمريكايىها اداره مىشد. آنان پايگاهى
در (گوانتانامو) ايجاد كردند (كه هم اكنون نيز در دست
آمريكا است).
در سه دهه اول قرن بيستم (1900 تا 1930) بارها نظاميان
آمريكا در كوبا مداخله كردند. حكومت دستنشانده آنان در
(كوبا)، با اختناق تمام، سلطه آمريكا را برقرار مىساخت.
مالكيت آمريكايىها بر بيشتر بخشهاى اقتصادى كوبا، مشكلات
اين كشور را به صورت حادى در آورد و سرتاسر كوبا، پر از
فساد، فقر، قمار و انحرافات جنسى گرديد.
مبارزه مردمى كوبائيان، به رهبرى كاسترو، با شدت تمام از
جانب دولت دست نشانده و نيروهاى آمريكايى، سركوب شد؛ ولى
كاسترو در سال 1959 م توانست پس از نبردهاى فراوان، وارد (هاوانا)
شده، و قدرت را به دست گيرد.
در 25 اكتبر همان سال، هاوانا به وسيله هواپيماهاى
مزدورانى كه از سوى آمريكا سازمان يافته بودند، بمباران
شد.
كاسترو نيز اموال آمريكايىها را - كه مالك 90 % املاك و
اكثر بخشهاى اقتصادى و مهم كوبا بودند، مصادره كرد.
فشارهاى آمريكا، كوبا را به انعقاد قرارداد با شوروى
واداشت. آمريكا با سازماندهى هزاران كوبايى گريخته از آن
كشور، به كوبا حمله كرد و جنگ خليج خوكها را به وجود آورد.
در اين حمله، مزدوران آمريكايى، دچار شكست سختى شدند.
در 1962 م. شوروى، پاسگاه موشكى در كوبا ايجاد كرد كه خطر
جنگ سوم جهانى را به وجود آورد و با تهديدات آمريكا، شوروى
پايگاههاى خود را تعطيل كرد.
هائيتى (Haiti)
(هائيتى) نيز از مستعمرات اسپانيا بود. رقابت بين
استعمارگران اروپايى، موجب بروز جنگهاى متعددى، در اين
منطقه شد. فرانسويان و انگليسىها، به حمايت از دزدان
دريايى، به آزار اسپانيايىها مىپرداختند؛ بالاخره
فرانسويان آن جا را متصرف شدند و تا اوايل قرن نوزدهم،
هائيتى را در استعمار خود داشتند.
مبارزات طولانى مردم و بردهها در
هائيتى، با قساوت تمام به وسيله فرانسويان سركوب شد.
هائيتى اكنون از كشورهايى است كه زير سلطه آمريكا قرار
دارد و به عنوان ايالت پنجاه و دوم آن كشور، شناخته مىشود.(2)
باهاما (Bahamas)
باهاما، شامل حدود 70 جزيره و 2000 جزيره صخرهاى است.
كريستف كلمب در 1492 م. آن را كشف و به اسپانيا ملحق كرد.
در قرن هفده و هيجدهم ميلادى، بين انگليس و اسپانيا، جنگهايى
بر سر (باهاما) روى داد كه منجر به تصرّف آنها در سال
1783 م. به وسيله انگليس شد.
باهاما، به مدت 190 سال، تحت الحماية انگليس بود تا اين كه
در سال 1973 م. به استقلال رسيد.
جامائيكا و دومينيكن
وضعيت اين كشورها نيز كمابيش، همانند كوبا، باهاما و
هائيتى بود. رقابت استعمارگران اروپايى و ظهور قدرت جديدى
به نام (ايالات متحده آمريكا) در مجاروت آنها، شرايط زير
را براى اين منطقه فراهم كرد:
1. كودتاهاى متعدد متكى به نفوذ استعمارگران؛
2. رقابتهاى فشرده نظامى به ويژه در درياهاى منطقه؛
3. مبارزات مستمر و پىگير مردم به شكلهاى مختلف نظامى و
سياسى.
جنگ سرد
پس از پايان جنگ جهانى دوم و با ظهور دو قدرت بزرگ (آمريكا
و شوروى) و تقسيم مناطق مختلف جهان در بين خود؛ شرايط بروز
جنگ سرد و رقابتهاى مختلف سياسى - اقتصادى و نظامى در بين
اين دو قدرت، آغاز شد.
هر كدام از اين قدرتها، در پى بسط نفوذ خويش و حفظ آن -
به ويژه در مناطق استراتژيك - بودند.
از جمله مناطق بسيار مهم، منطقه (مثلث برمودا) بود؛ چرا كه
با فاصله كمى در نزديكى ايالات متحده آمريكا قرار داشت و
منطقهاى كاملاً مهم و سوقالجيسى، براى تسلّط بر اقيانوس
اطلس، درياى كارائيب، آمريكاى مركزى و لاتين به شمار مىرفت.
سوابق استعمارى آمريكا، در اين منطقه موجب بروز حركتهاى
رهايىبخش گستردهاى شد و شورى نيز - كه شرايط را براى
حضور در اين منطقه مساعد مىديد - با پشتيبانى از اين
حركتها، جاى پاى خود را در منطقه، محكم كرد و در سالهاى
جنگ سرد، كوبا و مثلث (برمودا) را، به عنوان يكى از مناطق
مهم اين مرحله از قرن بيستم، مطرح ساخت.
تحريك ضد انقلابيان و ايجاد درگيرىهاى مختلف در منطقه، از
ديگر حوادث دهههاى 1970 - 1950 ميلادى است.
افسانهسازىهاى استعمارگران
سالهاى طولانى حضور استعمارگران در اين منطقه و رقابتهاى
موجود در بين آنها و مبارزات و سركوب هايى كه صورت مىگرفت؛
زمينه را براى پيدايش افسانهها و تخيّلات فراهم كرد؛ به
طورى كه بسيارى از حوادث به وجود آمده؛ به عوامل ناشناخته،
نسبت داده مىشود.
از ديگر مواردى كه بايد دزدان درياى در اين دوره مورد توجه
قرار داد، موضوع دزدان دريايى و حمايت رقيبان استعمارى از
آنها براى ضربه زدن به منافع رقيب است. طبيعى است كه اين
دزدان دريايى، مايل نبودند از خود نام ونشان به جا بگذارند؛
بلكه صرفاً به دنبال اهداف خويش بودند.
مجموعه اين عوامل، فضايى ابهامآميز و ترسناك را بر منطقه
حاكم كرد و زمينه را براى شكلگيرى (افسانهها) و (انتساب
حوادث به عوامل ناشناخته) آماده نمود.
بررسى مدارك موجود
با بررسى و پژوهش مدارك مربوط به حوادث (مثلث برمودا) روشن
مىشود كه ريشه بسيارى از آنها، فقط در مطبوعات است؛ آن
هم نه مطبوعاتى نامعتبر و غيرقابل اعتماد كه براى جلب
مشترى و خوانند، و مطلبى را منتشر مىسازند تا شمارگان
بيشترى پيدا كنند.
غيرقابل اعتماد بودن مداركى، مانند روزنامهها و مجلات، در
اين گونه موضوعات، مسألهاى نيست كه نيازمند دليل باشد؛
زيرا اگر كسى به اين گونه رسانهها اعتماد كند، به سرعت با
سؤالات فراوان روبهرو خواهد شد.
از اين رو استناد به چنين مدارك و يا مدارك و عناوين
ناشناخته، هيچ مطالب علمى را اثبات نمىكند.
(مثلث برمودا) و آب و هواى آن
مثلث برمودا و كشورها و مناطق واقع شده در آن، از نظر آب و
هوا و جريانهاى دريايى، وضعيت ويژهاى دارند. جريان آبهاى
گرم (گلف استريم) - كه از خليج مكزيك آغاز شده و تا شمال
درياى اطلس ادامه مىيابد - يكى از اين ويژگىها است.
يار صفحه
(1)
محمود
محبوب، گيتاشناسى كشورها.
(2)
مهرداد بهرتن، گنجينه فرهنگ و علوم، ج 1 ص 47.
|