نقش عالمان ودانشمندان (شيعه)

در هر روزگاري که پرده هاي سياهي وجهل، سايه خود را بر جوامع بشري مي گستراند اين دانشمندان وعالمان ديني بودند که مسؤوليت خود را در جهت زدودن جهل وناداني از انديشه ها وفساد وتباهي از دامن مردمان به خوبي انجام مي دادند واز روايات فهميده مي شود که عالمان در آخر الزمان نيز اين نقش را به خوبي ايفا مي کنند.

امام هادي (عليه السلام) مي فرمايد: (اگر در دوران غيبت قائم آل محمد (صلى الله عليه وآله وسلم) دانشمنداني نبودند که مردم را به سوي او هدايت وراهنمايي کنند وبا حجت هاي الهي از دين دفاع نمايند وشيعيان ضعيف را از دام هاي شيطان وپيروانش رهايي واز شرّ ناصبي ها (ودشمنان اهل بيت) نجات بخشند، کسي در دين خدا پا برجا نمي ماند وهمه مرتد مي شدند؛ ولي آنان رهبري دل هاي شيعيان ضعيف را با قدرت در دست مي گيرند وحفظ مي کنند؛ چنان که ناخداي کشتي، سکان وفرمان کشتي را نگاه مي دارد. بنابراين، آنان نزد خدا، والاترين انسان ها هستند).(1)

رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) درباره زنده کننده دين در هر قرن مي فرمايد: (خداوند بزرگ براي امّت اسلام در آغاز هر قرن، شخصي را بر مي انگيزاند تا دين را زنده نمايد).(2)

اين دو روايت ورواياتي از اين گونه، با صراحت به نقش عالمان در روزگار غيبت اشاره دارد وخنثا شدن، توطئه شيطان ها وتجديد حيات دين را به دست دانشمندان مي داند.

البته اثبات اين مطلب در روزگار ما به دليل وبرهان نيازي ندارد؛ زيرا نقش حضرت امام خميني (ره) براي از بين بردن نقشه هاي شوم دشمنان - که اساس دين را در جهان معاصر در معرض خطر قرار داده بودند - بر کسي پوشيده نيست.

بدون شک عزتي که اسلام در اين عصر يافته است، به برکت انقلاب اسلامي ايران وبنيان گذار آن، حضرت امام خميني (ره) است.

نقش شهر قم در آخر الزمان

آن گاه که جامعه بشري به سوي انحطاط وتباهي پيش مي رود، روزنه اميدي نمايان مي گردد ومردمي پرچمدار نور در دل آن تاريکي ها مي گردند؛ شهر قم در آخرالزمان اين نقش را به عهده دارد.

روايات بسياري وجود دارد که اين شهر مقدس وانسان هاي وارسته آن را - که وجود خود را از چشمه زلال مکتب اهل بيت سيراب کرده ورسالت ابلاغ پيام را به عهده گرفته اند - مي ستايد.

امامان معصوم (عليهم السلام) سخنان گوناگوني درباره قم ونقش آن در نهضت فرهنگي زمان غيبت امام زمان (عجل الله فرجه) دارند که به برخي از آنها اشاره مي کنيم.

قم حرم اهل بيت

از برخي روايات استفاده مي شود که قم واهل آن رمز والگوي تشيّع وولايت مي باشند.

از اين رو، هر کس را که مي خواستند، دوست دار اهل بيت وعلاقه مند به آنان معرفي کنند، او را قمي خطاب مي کردند.

گروهي خدمت امام صادق (عليه السلام) مشرّف شدند وگفتند: ما از مردم ري هستيم. حضرت فرمود: (آفرين به برادرانمان از اهل قم). آنان چندبار تکرار کردند. ما از ري خدمت شما رسيده ايم وحضرت نيز سخن نخست خود را تکرار کرد. آن گاه فرمود: خداوند حرمي دارد که در مکه است وبراي رسول خدا (صلى الله عليه وآله) نيز حرمي است وآن در مدينه است. کوفه حرم اميرالمؤمنين (عليه السلام) است وحرم ما (اهل بيت) شهر قم است وبه زودي دختري از فرزندانم به نام فاطمه، در آن دفن مي شود. هر کس او را (با معرفت) زيارت کند، بهشت بر او واجب مي شود).

راوي گويد: امام صادق (عليه السلام) اين سخن را هنگامي بيان کرد که هنوز امام کاظم (عليه السلام) متولد نشده بود.(3)

صفوان مي گويد: روزي نزد ابا الحسن - امام کاظم (عليه السلام) - بودم وسخن از مردم قم وعلاقه وميل آنان به حضرت مهدي (عجل الله فرجه) به ميان آمد؛ امام هفتم (عليه السلام) فرمود:

(خداوند آنان را رحمت کند واز آنان خشنود باشد. آن گاه ادامه داد، بهشت هشت در دارد که يکي از آن ها براي مردم قم است. در ميان شهرها وکشورها، آنان نيکان ونخبگان شيعيان ما هستند. خداوند ولايت ودوستي ما را، با طينت وسرشت آنان آميخته است).(4)

از اين روايت استفاده مي شود که ائمه معصومين (عليهم السلام) شهر قم را پايگاه عاشقان اهل بيت وحضرت مهدي (عجل الله فرجه) مي دانسته اند وشايد دري از بهشت که به شهر قم اختصاص دارد، باب المجاهدين يا باب الاخيار (درب نيکان) باشد، چنان که در روايت نيز به اهل قم، نيکان شيعه گفته شده است.

شهر قم حجت بر ديگران

خداوند در هر زمان، انسان هايي دارد که بر ديگران حجّت مي باشند وچون آنان در راه خدا قدم برداشته، براي اعتلاي کلمة اللَّه مبارزه مي کنند، خداوند ياور آنان خواهد بود وشرّ دشمنان را از آنان دور مي کند. در زمان غيبت امام عصر (عجل الله فرجه) قم ومردم آن بر ديگر انسان ها حجّت هستند.

امام صادق (عليه السلام) مي فرمايد: (گرفتاري ها ومشکلات از قم ومردمش به دور است وروزگاري خواهد رسيد که قم ومردم آن، حجّت بر همه مردمان باشند وآن هنگام در زمان غيبت قائم ما تا به هنگام ظهور حضرتش مي باشد واگر چنين نبود، زمين اهلش را فرو مي برد.

به يقين فرشتگان، گرفتاري ها را از قم ومردمانش دور مي کنند وهيچ ستمگري قصد قم را نمي کند، مگر آن که خداوند، کمرش را مي شکند واو را گرفتار درد، مصيبت يا دشمن مي گرداند. خداوند نام قم ومردم آن را از ياد ستمگران مي برد؛ چنان که آنان خدا را فراموش کرده اند).(5)

مرکز نشر فرهنگ اسلامي

يکي ديگر از موارد قابل توجه در روايات اين است که شهر قم در روزگار غيبت به عنوان مرکزي براي رساندن پيام اسلام به گوش مستضعفان زمين در خواهد آمد وعالمان ودانشمندان ديني آن، حجّتي بر جهانيان خواهند شد.

امام صادق (عليه السلام) در اين باره مي فرمايد: (به زودي شهر کوفه از مؤمنان تهي مي گردد وعلم ودانش از آن جا رخت بر مي بندند وچون ماري که در گوشه اي چنبره زده است، محدود مي گردد واز شهري که آن را قم مي نامند، ظهور مي کند وآن جا پايگاه علم وفضيلت ومعدن دانش وکمال مي گردد؛ به گونه اي که روي زمين هيچ مستضعف (فکري) نمي ماند که از دين آگاهي نداشته باشد؛ حتى زنان پرده نشين، واين زمان، نزديک به زمان ظهور قائم ما خواهد بود.

خداوند، قم ومردمش را جانشين حضرت حجّت قرار مي دهد واگر چنين نبود، زمين اهلش را فرو مي برد وحجّتي بر زمين نمي ماند. بنابراين، علم ودانش از شهر قم به شرق وغرب جهان سرازير مي شود وحجّت بر جهانيان تمام مي گردد؛ به گونه اي که هيچ شخصي نمي ماند که دين ودانش به او نرسيده باشد وآن گاه حضرت قائم (عجل الله فرجه) ظهور مي کند وعذاب الهي بر کافران به دست آن حضرت فرود مي آيد؛ زيرا خداوند، از بندگان انتقام نمي گيرد، مگر هنگامي که حجّت بر آنان تمام شده باشد).(6)

در روايت ديگري آمده است: (اگر مردم قم نبودند، دين از بين مي رفت).(7)

تأييد خط فکري قم

از برخي روايات فهميده مي شود که، ائمه معصومين (عليهم السلام)، شيوه عالمان قم را مورد تأييد قرارداده اند.

امام صادق (عليه السلام) در اين باره مي فرمايد: (بر فراز قم فرشته اي است که دو بال خود را بر آن به حرکت درمي آورد وهيچ ستمگري به آن قصد سوئي نمي کند؛ مگر آن که خداوند، او را همانند نمک در آب ذوب مي کند).

حضرت آن گاه به عيسي بن عبداللَّه قمي اشاره کرد وفرمود: (درود خداوند بر قم! پروردگار جهان، سرزمينشان را از باران سيراب وبرکاتش را بر آنان نازل مي گرداند وگناهانشان را به حسنات مبدّل مي سازد. آنان اهل رکوع، سجود، قيام وقعودند؛ چنان که آنان فقيه، دانشمند واهل درک وفهم هستند. آنان اهل درايت وروايت وبينش عبادت کنندگان نيکي هستند).(8)

هم چنين آن امام در پاسخ شخصي که گفت: مي خواهم از تو چيزي بپرسم که کسي پيش از من نپرسيده باشد وپس از من نخواهد پرسيد، مي فرمايد: (شايد مي خواهي از حشر ونشر سؤال کني؟)

گفت: آري، سوگند به آن که محمد (صلى الله عليه وآله وسلم) را بشارتگر وهشدار دهنده، مبعوث کرد.

حضرت فرمود: (حشر همه مردمان به سوي بيت المقدس است؛ مرگ بقعه اي در سرزمين جبل که آن را قم مي نامند وآمرزش الهي شامل حالشان مي گردد).

آن مرد، در حالي که نيم خيز شد، گفت: اي فرزند رسول خدا! آيا اين اختصاص به مردم قم دارد؟

امام پاسخ داد: (آري؛ آنان وهر کس که هم عقيده ايشان باشد وسخن آنان را بگويد).(9)

ياوران مهدي

نکته قابل توجه ودقت، اين است که در روايات از مردم قم به ياوران مهدي (عجل الله فرجه) وکساني که براي گرفتن حق اهل بيت قيام مي کنند، نام برده شده است.

عفان بصري مي گويد: امام صادق (عليه السلام) به من فرمود: (آيا مي داني، چرا قم را قم ناميده اند؟) گفتم: خداوند ورسولش وشما بهتر مي دانيد. فرمود: (قم را بدين جهت به اين اسم ناميدند که اهل آن گرد قائم آل محمد (صلى الله عليه وآله وسلم) جمع مي گردند وبا حضرتش قيام مي کنند ودر اين راه، پايداري از خود نشان مي دهند وآن حضرت را ياري مي نمايند).(10)

صادق آل محمد (عليهم السلام) در روايت ديگري در اين باره چنين مي فرمايد: (خاک قم، مقدس است واهل قم از ما وما از آنان هستيم. ستمگري قصد بد به آن نمي کند، مگر اين که در کيفر او تعجيل مي گردد. البته اين تا زماني است که به برادران خود خيانت نکنند واگر چنين کردند، خداوند، ستمکاران بدکردار را بر آنان مسلط مي کند؛ امّا مردم قم، ياران قائم ما ودعوت کنندگان به حق ما هستند).

آن گاه امام (عليه السلام) سر به آسمان بلند کرد وچنين دعا فرمود: (خداوندا! آنان را از هر فتنه اي حفظ فرما واز هر هلاکتي نجات بخش).(11)

ايران، کشور امام زمان

رواياتي که درباره شهر قم گفته شد، تا اندازه اي نقش ايرانيان را، پيش وهنگام ظهور مهدي موعود (عجل الله فرجه) روشن مي سازد؛ ولي با کمي دقّت در سخنان معصومين (عليهم السلام) به اين نتيجه مي رسيم که آنان، نسبت به ايران ومردم آن توجه خاصي داشتند ودر موقعيت هاي مختلف از نقش آنان در ياري رساندن به دين وزمينه سازي براي ظهور مهدي (عجل الله فرجه) سخن گفته اند.

در اين جا به ذکر چند روايت درباره تمجيد از ايرانيان وزمينه سازان ظهور، بسنده مي کنيم:

تمجيد از ايرانيان

ابن عباس مي گويد: خدمت پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) از فارسيان، سخن به ميان آمد، آن حضرت فرمود: (اهل فارس - ايرانيان - جمعي از ما اهل بيت هستند).(12)

هنگامي که از موالي يا اعاجم(13)، نزد پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) ياد شد، حضرت رسول (صلى الله عليه وآله وسلم) فرمود: (سوگند به خدا که من به آنان بيش تر از شما اطمينان دارم).(14)

ابن عباس مي گويد: (زماني که پرچم هاي سياه به سوي شما روي آورند، فارسيان را گرامي بداريد؛ زيرا دولت شما با آنهاست).(15)

روزي اشعث به علي (عليه السلام) با اعتراض گفت: اي امير المؤمنين! چرا اين عجم ها پيرامون تو گرد آمده، بر ما پيشي گرفته اند؟ حضرت خشمگين شد ودر پاسخ فرمود: (چه کسي مرا معذور مي دارد که در مقابل اين آدم هاي بزرگ جثه بي خير که هر کدام از آنان چون دراز گوش بر بستر خود مي غلطند وبه خاطر آوازه وفخرفروشي از قومي روي گردان مي شوند؛ آيا به من فرمان مي دهيد تا آنان را از خود دور سازم؟ هر گز، من آنان را کنار نمي زنم(16) تا از جاهلان گردم. سوگند به خدايي که دانه را شکافت وآفريدگان را آفريد، آنان براي بازگرداندن شما به دين اسلام، با شما به نبرد برمي خيزند؛ چنان که شما براي اسلام آوردن در ميانشان شمشير مي کشيد).(17)

زمينه سازان ظهور

بخش عمده اي از رواياتي که درباره رويدادهاي پيش از ظهور وياران حضرت مهدي (عجل الله فرجه) آمده است، درباره ايران وايرانيان است که با تعبيرات گوناگوني مانند: اهل فارس، عجم، اهل خراسان، اهل قم، اهل طالقان، اهل ري و... بيان شده است.

با بررسي مجموع اين روايات، به اين نتيجه مي رسيم که در کشور ايران، پيش از ظهور امام زمان (عجل الله فرجه)، نظامي الهي ومدافع ائمّه معصومين (عليهم السلام) بر پا مي گردد که مورد نظر امام زمان (عجل الله فرجه) است ونيز مردم ايران، نقش عمده اي در قيام آن حضرت دارند که در بخش قيام به آن مي پردازيم. در اين جا به ذکر چند روايت بسنده مي کنيم:

رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) مي فرمايد: (مردمي از مشرق زمين قيام مي کنند وزمينه را براي قيام حضرت مهدي (عليه السلام) فراهم مي سازند).(18)

نيز مي فرمايد: (پرچم هاي سياهي از سمت مشرق خواهد آمد که دل هاي آنان همانند پاره هاي آهن است؛ پس هر کس از حرکت آنان، آگاهي يافت، به سوي آنان برود وبا آنان بيعت کند؛ هر چند لازم باشد که بر روي يخ حرکت کند).(19)

امام باقر (عليه السلام) مي فرمايد: (گويا قومي را مي بينم که در مشرق قيام کرده اند وحق را مي طلبند؛ ولي حق را به آنان نمي دهند. بار ديگر طلب مي کنند؛ ولي باز به آنان واگذار نمي کنند. در اين حالت، شمشيرها را از نيام کشيده، بر شانه مي گذارند که در اين هنگام، دشمن خواسته آنان را مي پذيرد؛ ولي آنان نمي پذيرند وقيام مي کنند وحق را واگذار نمي کنند، مگر به صاحب أمر. کشتگان آنان شهيد هستند واگر من آنان را درک مي کردم، خودم را براي صاحب اين امر آماده مي کردم).(20)

امام باقر (عليه السلام) مي فرمايد: (ياران حضرت قائم (عجل الله فرجه) سي صد وسيزده نفر واز فرزندان عجم هستند).(21)

هر چند عجم به غير عرب گفته مي شود، ولي به طور حتم ايرانيان را در برمي گيرد وبا توجه به روايات ديگر، در بين نيروهاي ويژه حضرت مهدي (عجل الله فرجه) تعداد زيادي از ايرانيان حضور دارند.

رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) مي فرمايد: (به زودي پس از شما، اقوامي خواهند آمد که زمين زير پاي شان جمع مي شود - طيّ الارض مي کنند - ودرهاي دنيا بر روي آنان گشوده مي گردد وآنان را مردان وزنان فارس خدمت مي کنند. زمين زير گام هاي شان پيچيده مي شود؛ به گونه اي که هر يک از آنان بخواهد، فاصله شرق تا غرب را در يک ساعت مي پيمايد. نه آنان خود را به دنيا فروخته اند ونه اهل دنيايند ونه دنيا در آنان حظّ ونصيبي دارد).(22)

امير مؤمنان (عليه السلام) مي فرمايد: (خوشا به حال طالقان؛ زيرا خداوند در آن جا گنج هايي دارد که نه از طلا ونه از نقره اند، بلکه مردان با ايماني هستند که خدا را به حق شناخته اند وآنان ياوران مهدي آل محمد (عجل الله فرجه) در آخرالزمان خواهند بود).(23)

رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) نيز درباره خراسان مي فرمايد: (در خراسان گنج هايي است؛ امّا نه از طلاو نقره؛ بلکه آنان مرداني هستند که خدا ورسولش آنان را دوست مي دارند).(24)

قيام امام زمان

روايات مختلفي درباره روز قيام حضرت مهدي (عجل الله فرجه) وجود دارد. در برخي، از نوروز به عنوان روز آغاز قيام، ياد شده است. برخي احاديث ديگر روز عاشورا را روز آغاز قيام ذکر کرده است. در تعدادي از روايات روز شنبه ودر تعدادي ديگر، جمعه، روز قيام تعيين شده است. در هم زماني نوروز، با عاشورا اشکالي به نظر نمي رسد؛ زيرا نوروز طبق سال شمسي وعاشورا بر اساس سال قمري محاسبه مي شود ويکي شدن اين دو روز امکان پذير است وهم زماني اين دو روز با جمعه يا شنبه نيز ممکن است. آن چه مشکل ومتعارض به نظر مي رسد، ذکر دو روز از هفته به عنوان روز قيام است؛ ولي مي توان اين دسته از روايات را نيز توجيه کرد؛ زيرا اگر سند اين روايات صحيح باشد، در اين صورت احاديثي که جمعه را روز ظهور حضرت، تعيين کرده است، بر روز قيام وظهور حمل مي شود ورواياتي که شنبه را روز قيام مي داند، بر استقرار وتثبيت نظام الهي ونابودي مخالفان تفسير شود.

بايد توجه داشت که رواياتي که شنبه را روز قيام مي داند، از نظر سند مورد تأمّل است؛ ولي رواياتي که جمعه را ذکر کرده است، از اين نظر ايرادي ندارد.

اينک به رواياتي در اين باره توجه فرماييد:

امام صادق (عليه السلام) مي فرمايد: (قائم ما اهل بيت، در روز جمعه ظهور مي کند).(25)

امام باقر (عليه السلام) مي فرمايد: (گويا حضرت قائم را مي بينم که در روز عاشورا، روز شنبه، ميان رکن ومقام ايستاده وجبرئيل نيز جلوي حضرتش ايستاده است ومردم را به بيعت بااوفرامي خواند).(26)

امام باقر (عليه السلام) مي فرمايد: (حضرت قائم (عليه السلام) روز شنبه که روز عاشوراست، قيام مي کند؛ روزي که امام حسين (عليه السلام) شهيد شد).(27) نيز آن حضرت مي فرمايد: (آيا مي دانيد که اين روز -عاشورا- چه روزي است؟ همان روزي است که خداوند توبه آدم وحوّا را پذيرفت؛ روزي است که خداوند دريا را براي بني اسرائيل شکافت وفرعون وپيروانش را غرق کرد وموسي بر فرعون پيروز شده؛ روزي است که ابراهيم (عليه السلام) متولد شد؛ روزي است که خداوند توبه قوم يونس را پذيرفت؛ روز تولد حضرت عيسي است وروزي است که حضرت قائم در آن روز قيام مي کند).(28)

روايت ديگري نيز به همين مضمون از امام باقر (عليه السلام)(29) نقل شده است؛ ولي در اين روايت وثاقت ابن بطائني که در سلسله سند آن است، مورد بحث است.

امام صادق (عليه السلام) مي فرمايد: (در شب بيست وسوم، به نام حضرت مهدي (عجل الله فرجه) ندا داده مي شود ودر روز عاشورا، روز شهادت حسين بن علي (عليه السلام)، قيام مي کند).(30)

هم چنين آن حضرت مي فرمايد: (روز نوروز همان روزي است که قائم ما اهل بيت در آن روز ظهور مي کند).(31)

اعلان ظهور

ظهور حضرت مهدي (عليه السلام)، ابتدا به وسيله منادي آسماني اعلام مي گردد، آن گاه حضرت در حالي که پشت به کعبه داده است، با دعوت به حق، ظهور خود را اعلام مي کند.

امير مؤمنان (عليه السلام) مي فرمايد: (هنگامي که منادي از آسمان ندا مي دهد: حق از آنِ آل محمد است، شما اگر طالب هدايت وسعادت هستيد، به دامان آل محمد (صلى الله عليه وآله وسلم) چنگ زنيد، حضرت مهدي (عجل الله فرجه) ظهور مي کند).(32)

نيز امام باقر (عليه السلام) در اين زمينه مي فرمايد: (حضرت مهدي (عجل الله فرجه) در مکه به هنگام نماز عشا ظهور مي کند؛ در حالي که پرچم وپيراهن وشمشير پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) را همراه دارد وچون نماز عشا را خواند، فرياد بر مي آورد: اي مردم! شما را به ذکر خدا وبه ايستادنتان در برابر خدا (در روز قيامت) متذکر مي شوم؛ در حالي که حجّتش را (در دنيا) بر شما تمام کرده است وپيامبران را مبعوث نموده وقرآن را فرو فرستاده است. خداوند به شما فرمان مي دهد که به او شرک نورزيد وفرمانبر او وپيامبرانش باشيد. آن چه را قرآن امر به احياي آن کرده است، احيا وزنده کنيد وآن چه را که امر به نابودي آن کرده است، نابود سازيد وياوران راه هدايت باشيد وبر تقوا وپرهيزگاري همکاري نماييد؛ زيرا دنيا، فنا وزوالش فرا رسيده ونفخه وداع سر داده است.

من شما را به سوي خدا ورسولش وعمل به کتاب او ونابودي باطل واحيا وزنده ساختن سيره پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) دعوت مي کنم. آن گاه در ميان سي صد وسيزده نفر از يارانش ظهور مي کند).(33)

شعار پرچم قيام

هر حکومتي داراي پرچمي است که به وسيله آن شناخته مي شود وقيام ها وانقلاب ها نيز از پرچم مخصوصي برخوردارند که آرم آن تا حدودي نمايانگر اهداف رهبرانش مي باشد. انقلاب جهاني حضرت مهدي (عجل الله فرجه) نيز پرچم مخصوصي دارد وبر آن شعاري نقش بسته است. البته هر چند درباره شعار پرچم آن حضرت اختلاف است، ولي نکته اي در همه اقوال مشترک است وآن اين که مردم را به فرمانبري از حضرتش دعوت مي کند.(34)

اينک به ذکر چند نمونه در اين باره بسنده مي کنيم:

در روايتي آمده است: (بر روي پرچم حضرت مهدي (عجل الله فرجه) نوشته شده است:

(گوش شنوا داشته باشيد واز حضرتش اطاعت کنيد).(35)

در جاي ديگري مي خوانيم: (شعار پرچم مهدي (عجل الله فرجه) (البيعة للَّه؛ بيعت براي خدا مي باشد).(36)

خرسندي جهانيان از قيام

از روايات فهميده مي شود که قيام مهدي (عجل الله فرجه) موجب خرسندي انسان ها مي شود. اين شادي ورضايت به اشکال گوناگوني بيان شده است. در بعضي روايات، سخن از شادي اهل زمين وآسمان است ودر برخي ديگر از شادي مردگان سخن به ميان آمده است. درروايتي، از استقبال مردم از قيام بحث شده است ودر روايت ديگر از آرزوي مردم براي زنده شدن مردگانشان پرده بر مي دارد.

در اين جا با ذکر چند روايت، نمونه هايي از آن را بازگو مي کنيم:

رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) مي فرمايد: (همه اهل آسمان وزمين، پرندگان، حيوانات درنده وماهيان دريا، از ظهور حضرت مهدي (عجل الله فرجه) شاد وخرسند مي شوند).(37)

امير مؤمنان علي (عليه السلام) در اين باره مي فرمايد: (هنگامي که حضرت مهدي (عجل الله فرجه) ظهور مي کند، نام مبارکش بر سر زبان ها خواهد بود ووجود مردم سرشار از عشق به مهدي است؛ به گونه اي که جز نام او، هيچ نامي در ياد وزبان آنان نيست وبا دوستي او، روح خود را سيراب مي کنند).(38)

در روايت تعبير (يشربون حبّه؛ محبتش را مي نوشند)، آمده است که در آن، علاقه به جضرت را به آب يا مايع نوشيدني گوارايي تشبيه کرده است که مردم با کمال ميل آن را مي نوشند وعشق به مهدي در وجودشان نفوذ مي کند.

حضرت رضا (عليه السلام) ضمن بر شمردن حوادث تلخ وفتنه هاي پيش از ظهور، درباره گشايش وفَرَج پس از ظهور مي فرمايد: (در آن هنگام فَرَج وگشايش بر مردم مي رسد؛ به طوري که مردگان آرزوي زندگي دوباره مي کنند).(39)

امام صادق (عليه السلام) نيز در اين باره مي فرمايد: (گويا قائم (عجل الله فرجه) را مي بينم که بر فراز منبر کوفه نشسته است وزره رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) را بر تن دارد). آن گاه برخي از حالات حضرتش را بازگو کرد ودر ادامه فرمود: (هيچ مؤمني در قبر نمي ماند، مگر آن که آن شادي وسرور در قبرش وارد مي شود؛ به گونه اي که مردگان به ديدار يک ديگر مي روند وظهور حضرتش را به هم ديگر تبريک مي گويند).

در برخي از روايات عبارت (تلک الفرجة آمده است؛ يعني گشايشي در امور) برزخيان نيز به برکت ظهور حضرت پديد مي آيد وطبق اين نقل، عظمت نهضت ورهبري قيام به اندازه اي است که بر ارواح نيز تأثير مي گذارد.(40)

نجات محرومان

شکي نيست که قيام حضرت مهدي (عجل الله فرجه) موجب برقراري عدالت وريشه کن شدن همه محروميت ها از جامعه بشري مي گردد؛ در اين قسمت به اقداماتي که حضرت به هنگام قيام براي ستمديدگان ومحرومان انجام مي دهد، به گونه اي که باعث پناه آوردن محرومان به او مي شود خواهيم پرداخت.

پيامبر گرامي اسلام (صلى الله عليه وآله وسلم) مي فرمايد: (مهدي (عجل الله فرجه) از امّت من، ظهور مي کند؛ خداوند او را به عنوان فرياد رس انسان ها مي فرستد. آن زمان مردم در نعمت به سر خواهند برد).(41)

رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) فريادرسي را محدود به طايفه يا مليّت خاصي نکرده است؛ بلکه باتعبير کلمه ناس (مردم)، آن حضرت را رهايي بخش همه انسان ها مي داند. از اين رو، پيش از ظهورش، شرايط به گونه اي مي شود که همه انسان هاي جهان آرزوي ظهورش را دارند.

جابر مي گويد: امام باقر (عليه السلام) فرمود: (حضرت مهدي در مکه ظهور مي کند... خداوند سرزمين حجاز را (به دست او) مي گشايد وحضرت زندانيان بني هاشم را از زندان آزادمي سازد).(42)

ابو ارطات مي گويد: حضرت مهدي (از مکه) عازم مدينه مي شود وزندانيان بني هاشم را رهايي مي بخشد. آن گاه به کوفه مي رود وزندانيان بني هاشم را آزاد مي سازد.(43)

شعراني مي گويد: هنگامي که حضرت مهدي (عجل الله فرجه) به مغرب زمين مي رسد، مردم اندلس به سوي او رفته، مي گويند: اي ولي اللَّه (وحجّت خدا)! جزيره اندلس را ياري کن که خود ومردمش هلاک شده اند.(44)